Go to the page content

ЧИХРИЙН ШИЖИН ХЭВШИНЖ 2

Чихрийн шижин хэв шинж 2-той гэж оношлогдсон Адриантай танилцаарай..

Чихрийн шижин хэвшинж 2 гэж юу вэ?

Чихрийн шижин хэв шинж 2 нь таны бие хангалттай инсулин үйлдвэрлэж чадахгүй эсвэл инсулинээ үр дүнтэй ашиглаж чадахгүй үед үүсдэг архаг өвчин юм. Үүнийг инсулины дөжрөл гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь хэдэн сараас хэдэн жилийн хугацаанд үүсдэг1.

Та чихрийн шижин хэвшинж 2-той гэж саяхан оношлогдсон уу?

Хэрэв та чихрийн шижин хэвшинж 2-той гэж дөнгөж саяхан оношлогдсон бол өөрийн өвчнөө зөв удирдвал идэвхтэй, бие даасан амьдралаар амьдарч чадна. Үүний тулд та эрүүл мэндээ анхаарах арга барилаа өөрчилж, тодорхой арга хэмжээнүүдийг сайтар төлөвлөх хэрэгтэй.

Хоолны дэглэм, дасгал хөдөлгөөн, цусны сахарын түвшинг тэнцвэржүүлэхэд суралцаж, янз бүрийн нөхцөл байдалд дасан зохицох нь бүрэн дүүрэн амьдралаар амьдрах болон эрүүл мэндийн ноцтой асуудлаас зайлсхийхэд тусална2,3.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын шалтгаан юу вэ?

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын шалтгаан бүрэн тодорхой болоогүй байна. Архаг өвчин ихэвчлэн илүүдэл жин, гэр бүлийн түүх, үндэс угсаатай холбоотой байдаг7.

Чихрийн шижин хэвшинж 2 удамшдаг уу? Чихрийн шижин хэвшинж 2 нь удамших, таны гэр бүлийн түүх, гентэй холбоотой байж болно. Гэсэн хэдий ч, хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлс бас чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Таны гэр бүлийнхний дунд энэ өвчин илэрсэн ч, эрүүл хооллолт, тогтмол дасгал хөдөлгөөн нь танд чихрийн шижин хэвшинж 2 үүсэх эрсдлийг бууруулдаг7.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын шинж тэмдгүүдийг таних

Чихрийн шижин хэвшинж 2 нь аажим үүсдэг тул шинж тэмдгүүд тод илрэх хүртэл та анзаарахгүй байж болно. Цусны сахарын өндөр хэмжээ таны биеийг аль хэдийн гэмтээсэн байх магадлалтай тул аюултай юм1.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын шинж тэмдгүүд8
  • Таны бие илүүдэл глюкозыг гадагшлуулдаг тул хэт их шээнэ
  • Шээсний улмаас их цангана
  • Таны биеийн эсүүд глюкозоос үүсэх энергээр хангагдахгүй байгаа тул ядарч, сульдана
  • Шээсэн дэх глюкоз нь мөөгөнцөр ба нян үржих орчинг бүрдүүлдэг тул бэлэг эрхтний загатнаа  эсвэл мөөгөнцрийн халдвар үүсгэнэ
  • Нүдний шингэн дэх сахарын хэмжээ ихэссэний улмаас нүд бүрэлзэнэ (ховор тохиолдолд нүдний судас гэмтэнэ)
  • Эсүүд глюкозыг шингээж чадахгүй үед таны бие өөхийг энерги болгон ашигладаг тул жин хасагдана.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын эрсдэлийн үнэлгээ ба урьдчилан сэргийлэлт

Танд чихрийн шижин үүсэх эрсдэл бий юу эсвэл аль хэдийн оношлогдсон уу? Чихрийн шижин хэв шинж 2-той хүмүүсийн 50% нь өвдсөнөө мөн эрүүл мэндийн ноцтой хүндрэлүүд үүсгэх эрсдэлтэйгээ мэдээгүй явж байдаг1.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын эрсдэлт хүчин зүйлс7
  • Илүүдэл жин
  • Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын гэр бүлийн түүх
  •  Жирэмсний чихрийн шижинтэй байсан
  • Биеийн хөдөлгөөний идэвхигүй байдал

Өөрийн эрсдлээ мэдэж, эрт илрүүлэх нь урт удаан, эрүүл амьдрах энгийн алхам юм.

Чихрийн шижин ба зүрх судасны эмгэгийн хоорондын хамаарал нь эрсдэлт хүчин зүйлсийг анхаарч, чихрийн шижингийн шинж тэмдгүүдийг эрт таниж мэдэх шаардлагыг  нэмэгдүүлдэг4,5.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын эрсдэлийг хэрхэн бууруулах вэ? гэж та гайхаж байж магадгүй.

Бид зөвлөж байна9-11

  • Сахар болон боловсруулсан нүүрс усыг багасгах
  • Хоолны порц/хэмжээг харж хянах
  • Дасгал илүү их хийх
  • Жингээ хасах
  • Тамхинаас гарах
  • Витамин Д-г зохистой түвшинд байлгах

Чихрийн шижин хэвшинж 2-той амьдрах

Чихрийн шижин хэвшинж 2 заримдаа зөвхөн хоолны дэглэм ба дасгал хөдөлгөөнөөр хянагддаг. Хэрэв эдгээр нь таны цусны сахарын хэмжээг хянахад хангалтгүй эсвэл өвчин цаг хугацааны явцад даамжирвал та эм уух шаардлагатай болдог1.

Хоолны дэглэм

Чихрийн шижинтэй үед эрүүл хооллох нь хэцүү байж болох ч зөвхаана, хэнтэй байгаагаас үл хамааран эрүүл сонголт хийж сурах нь чухал юм. Зорилго3,12:

  • Олон төрлийн хоолыг зөв хэмжээгээр идэх
  • Тогтмол хооллох
  • Идэх хэмжээгээ тэнцвэртэй байлгах
  • Нүүрс усны хэрэглээгээ хянах
  • Согтууруулах ундааны хэрэглээгээ багасгах

Цусны сахарын хэмжээг хянахад туслах цөөн тооны хүнс орлуулалтыг та хийж болно9

Дасгал хийх

Тогтмол дасгал хийх нь цусны сахарын хэмжээг хянах, жингээ хасах, бие махбодийн болон сэтгэцийн эрүүл мэндийг сайжруулахад тусална. Биеийн хөдөлгөөнийг бага зэрэг нэмэгдүүлэхэд асар их өөрчлөлт гардаг13. Эхлэхийн тулд эдгээр хялбар, бага ачаалалтай дасгалыг хийж үзээрэй:

  • Пилатес (уян хатан байдал, булчингийн хүч нэмэгдүүлэх)
  • Тай чи (биеийн дээд хэсгийн хүч чадал, анхаарал төвлөрөлт нэмэгдүүлэх) 
  • Бүжиглэх (зүрхний цохилтыг нэмэгдүүлэх, өөхийг шатаах) 
  • Туухай (хүч чадлыг нэмэгдүүлэх, жин хасахад тусална)
  • Явган аялал (зөөлөн, тайвшруулна)
  • Усанд сэлэх (үе мөчинд хялбар, цусны эргэлтэнд сайн)

Дүгнэж хэлэхэд, чихрийн шижинтэй хэвшинж 2-той хүн идэвхтэй, бие даасан амьдралаар амьдрахын тулд хоолны дэглэм, амьдралын хэв маягын өөрчлөлтөөр дамжуулан эрүүл мэндээ анхаарах арга барилаа та өөрчлөх шаардлага гарч магадгүй.

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ыг эмээр эмчлэх

 

KZ25DI00088

Номзүй
  1. DeFronzo, R. A., et al. (2015). Type 2 diabetes mellitus. Nat Rev Dis Primers, 1, 15019. doi: 10.1038/nrdp.2015.19
  2. Tuomilehto, J., et al. (2001). Prevention of type 2 diabetes mellitus by changes in lifestyle among subjects with impaired glucose tolerance. N Engl J Med, 344(18), 1343-1350. doi: 10.1056/NEJM200105033441801
  3. Knowler, W. C., et al. (2002). Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med, 346(6), 393-403. doi: 10.1056/NEJMoa012512
  4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Risk Factors for Type 2 Diabetes. Available at: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/risk-factors-type-2-diabetes (Accessed: 08 July 2025)
  5. Diabetes UK. Type 2 Diabetes Symptoms. Available at: https://www.diabetes.org.uk/about-diabetes/type-2-diabetes/symptoms (Accessed: 08 July 2025)
  6. Herman, W.H. et al. (2015) ‘Early detection and treatment …’, Diabetes Care, 38(8), pp. 1449–1455. doi: 10.2337/dc14-2459.
  7. Powers, M. A., et al. (2015). Diabetes self-management education and support in type 2 diabetes. Diabetes Care, 38(7), 1372-1382. doi: 10.1016/j.jand.2015.05.012
  8. Diabetes UK. How to check your blood sugar levels. Available at: https://www.diabetes.org.uk/about-diabetes/looking-after-diabetes/blood-sugar-levels (Accessed: 28 June 2025)
  9. Brown, J.M., Everett, B.M. (2019) Cardioprotective diabetes drugs: what cardiologists need to know. Cardiovasc Endocrinol Metab. 7;8(4):96–105. doi: 10.1097/XCE.0000000000000181
  10. Surwit, R. S., et al. (2002). Stress management improves long-term glycemic control. Diabetes Care, 25(1), 30–34. doi: 10.2337/diacare.25.1.30
  11. Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG) (2023) Type 2 diabetes: Learn More – Hyperglycemia and hypoglycemia in type 2 diabetes. NCBI Bookshelf. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279510/ (Accessed: 23 June 2025).