Living with Diabetes | Diabetes What's Next

ЧИХРИЙН ШИЖИНТЭЙ ХҮН ХЭРХЭН АМЬДРАХ ВЭ?

ӨӨРИЙНХӨӨ ЭРҮҮЛ МЭНД БА АМЬДРАЛЫН ЧАНАРЫГ САЙЖРУУЛАХ

Чихрийн шижинтэй гэж оношлогдсон бол өөрийн эрүүл мэндээ хяналтандаа авах, амьдралын чанараа сайжруулахад шаардлагатай алхмуудыг хийж эхлэх нь зүйтэй.

Та Чихрийн шижингийн тухай болон түүний менежментийн талаар мэдлэгтэй болж, нөхцөл байдлыг гартаа авах нь зайлшгүй чухал байдаг. Хүрэх боломжтой зорилгоо тодорхойлох, Чихрийн шижингийн хоолны дэглэм баримтлах, дасгал хөдөлгөөнөө нэмэгдүүлэх гэсэн 3 жижиг алхам нь таны эрүүл мэндийг сайжруулна.

Чихрийн шижин хэвшинж 1 ба хэвшинж 2-той амьдрах нь

Чихрийн шижинтэй тэмцэх нь стресстэй, сэтгэл хөдлөлтэй, хэт их ачаалалтай байж болно. Эрт оношилж, идэвхитэй арга хэмжээ авах нь энэ архаг өвчнийг гартаа авах гол арга юм.³

Та чихрийн шижингийн аль үе шатанд оношлогдсоноос хамааран авах арга хэмжээ өөр байна. Чихрийн шижингийн урьдал байдал (Предиабет)-ын үед хоолны дэглэм, дасгал хөдөлгөөн гэх мэт амьдралын маягийг өөрчлөх нь чухал ач холбогдолтой.⁵ Хэрвээ та Чихрийн шижин хэвшинж 2-той бол энэ эмгэг даамжрах явцтай тул түүнийг дагаад эмчилгээний төлөвлөгөө өөрчлөгдөн глюкагон төст пептид-1 рецепторын агонист (ГТП-1 РА) эсвэл инсулин эмчилгээ хийгдэж магадгүй.¹

Ажлын байран дах чихрийн шижингийн менежмент

Өглөөний цайг хэзээ ч битгий алгас
Хоолоо төлөвлө
Ажил дээрээ эм, инсулинээ нөөцлө
Хэрэв танд хэрэгтэй гэж бодвол ажил олгогч болон хамт олондоо өөрийнхөө тухай мэдээлээрэй

Хоолны дэглэм ба дасгал хөдөлгөөнөөр чихрийн шижинг яаж хянах вэ

Чихрийн шижин хоолны дэглэм, дасгал хөдөлгөөнөөр хянагддаг уу? Ихэнх тохиолдолд тийм, Чихрийн шижинг хоолны дэглэм, дасгал хөдөлгөөнөөр менежмент хийх боломжтой. Чихрийн шижин хэвшинж 1 ба 2-ын үед амьдралын хэв маягаа өөрчлөх нь эрүүл мэнд болон амьдралын чанарыг сайжруулах эхний алхам болдог.¹

Чихрийн шижингийн хоолны дэглэмийн зөвлөмжүүд

"Чихрийн шижинтэй амьдрах" хувь хүнд тохирсон хоолны төлөвлөгөөтэй гаргах
Төрөл бүрийн хоол хүнс идэх 
Хоолны порц хэмжээг анхаарах
Тогтмол хооллох
Тэнцвэртэй хооллох
Нүүрс усыг тооцоолох (глюкоз бол нүүрс ус, иймд идэж байгаа нүүрс усны хэмжээ таны цусны глюкозын түвшинд шууд нөлөөлдөг)

Чихрийн шижингийн дасгал хөдөлгөөний зөвлөмжүүд

Биеийн хөдөлгөөний идэвхээ нэмэгдүүлэх 
Ачаалал багатай дасгалууд хийж эхлэх
Өдөрт хийх хөдөлгөөнөө нэмэгдүүлэх 
Хүрч болохуйц зорилго өөртөө тавих

Шинээр оношлогдох үеийн амьдралын хэв маягийн өөрчлөлт

Стрессийн түвшин нэмэгдэнэ

Хүн бүр стресс түгшүүрийг мэдэрдэг, харин та чихрийн шижинтэй бол эдгээр мэдрэмж илүү өндөр, удирдахад хэцүү байж болно. Олон мэдээллийг нэг дор хүлээж авах хэрэгтэй болдог тул өөрийн сэтгэлзүйгээ бэлтгээрэй.⁷

Анхаарал төвлөрүүлэх дасгал хийх, өвчний талаар мэдлэгтэй болох, амьдралын хэмнэлээ эргэж харах нь чихрийн шижинтэй холбоотой стрессийг бага байлгахад тусална. Энэ нь шинэ мэдээлэл хүлээн авахад танд тусална. Эндээс чихрийн шижин бас стрессийн менежментийн талаар илүү мэдээрэй.

Хооллолтын өөрчлөлтүүд

Та өөх тосны хэрэглээгээ багасгах, туранхай мах идэх, идэж байгаа хоолны хэмжээгээ харж, биед орж байгаа нүүрс-усны төрлүүд дээр анхаарал болгоомжтой байгаарай.⁶

Хоолны дэглэм барихад хэцүү санагдаж болох ч чихрийн шижингийн үеийн олон төрлийн хооллолтын төлөвлөгөө болон амттай хоолны жорууд нь чихрийн шижинг хоолоор хянахад танд тусална. Эндээс чихрийн шижингийн хоолны дэглэмийн талаар илүү мэдээрэй

Биеийн хөдөлгөөний идэвхээ нэмэгдүүлэх

Хэрвээ та чихрийн шижин оношлогдохоос өмнө идэвхитэй биш байсан бол, хамгийн түрүүнд өөрчлөх зүйл нь дасгал хийхэд цаг гаргаарай. Бид 7 хоногт 3 өдөр марафоны бэлтгэлд гүйх тухай яриагүй, харин дасгал хөдөлгөөн хийх нэг ч гэсэн цаг гаргах, энэ нь эхэндээ хүнд санагдаж болно.⁶ Эндээс Дасгал хийж эхлээрэй.

 Гипогийн шинж тэмдгүүдийг таних

Чихрийн шижин хэвшинж 1 эсвэл 2 оношлогдсон бол өөрийн биед илэрч байгаа шинж тэмдгүүдийг та үргэлж анзаарч байгаарай.

Чихрийн шижинтэй хүмүүсийн цусны сахар багасч болно, үүнийг глипогликеми эсвэл "гипо" гэж нэрлэдэг. Гипогийн үед будилах, хэт өлсөх, бие сулрах, хөдөлгөөн удаашрах, нүд бүрэлзэх, хэл орооцолдох зэрэг нийтлэг шинжүүд илэрдэг. Таны цусны сахар багасахад эдгээрээс нэг буюу хэд хэд нь илэрч болно.⁸ Эндээс гипогийн талаар илүү мэдээрэй.

Жин хасах

Чихрийн шижин хэвшинж 2 оношлогдсоноос үүдэлтэй амьдралын хэв маягийн хамгийн таатай өөрчлөлт нь жин хасах юм. Чихрийн шижингийн хоолны дэглэм нэмээд дасгалаа хөдөлгөөнөө ихэсгэх нь таныг жингээ хасахад тусална. Эрүүл биеийн жингийн индекс (БЖИ)-д очих хүртэл жинг аажим хасах хэрэгтэй.¹

Чихрийн шижингээ хэрхэн хянах талаар илүү ихийг мэдэж аваарай

Цахим эрүүл мэнд ба чихрийн шижингийн менежмент

Цахим технологи нь амьдралын салшгүй хэсэг болон хөгжиж байгаа бөгөөд чихрийн шижингийн менежментэд ч мөн хамаатай

Дасгал хөдөлгөөнөөр чихрийн шижингээ удирдах

Биеийн хөдөлгөөний идэвхийг бага зэрэг нэмэгдүүлэхэд таны бие инсулинд илүү мэдрэг болж, таны цусны сахар буурахад тусалдаг.

Цусны сахарын түвшингүүд

Сахараа тогтмол үзэх, нарийн тэмдэглэл хөтлөх, зөв тайлж унших, анхааралтай байхад суралцсанаар цусны сахарын хэмжээгээ хянах боломжтой.

Чихрийн шижингийн жорууд

Ново Нордискийн багийн гаргасан чихрийн шижингийн жор нь тамирчдад зориулагдсан бөгөөд хүн бүрт таалагддаг.

Чихрийн шижингийн хоолны дэглэм

Чихрийн шижин хэвшинж 2-той үед эрүүл хооллолт, нүүрс ус зохицуулах нь хэрхэн таны амьдралын чанарыг сайжруулахад туслах вэ

KZ25DI00096

Номзүй

International Diabetes Federation. IDF Atlas 10th Edition, 2021. Available from: https://diabetesatlas.org/idfawp/resource-files/2021/07/IDF_Atlas_10th_Edition_2021.pdf. Last accessed: May 2022. 
WHO. Diabetes. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes. Last accessed: May 2022. 
American Diabetes Association. The Big Picture: Checking Your Blood Sugar. Available from: https://www.diabetes.org/healthy-living/medication-treatments/blood-glucose-testing-and-control/checking-your-blood-sugar. Last accessed: May 2022. 
Almdal T, Scharling H, Jensen JS, Vestergaard H. The independent effect of type 2 diabetes mellitus on ischemic heart disease, stroke, and death: a population-based study of 13,000 men and women with 20 years of follow-up. Arch Intern Med 2004; 164:1422–1426. 
NIDDK. Insulin Resistance and Prediabetes. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/prediabetes-insulin-resistance. Last accessed: May 2022. 
NIDDK. Diabetes Diet, Eating, & Physical Activity. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/diet-eating-physical-activity. Last accessed: May 2022. 
Diabetes.co.uk. Diabetes and stress. Available from: https://www.diabetes.co.uk/diabetes-destress.html. Last accessed: May 2022. 
NHS UK. Low blood sugar (hypoglycaemia). Available from: https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-sugar-hypoglycaemia/. Last accessed: May 2022.
Mosenzon O, et al. CAPTURE: a multinational, cross-sectional study of cardiovascular disease prevalence in adults with type 2 diabetes across 13 countries. Cardiovasc Diabetol. 2021; 20:154.
Diabetes UK. Alcohol and Diabetes. Available from: https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/what-to-drink-with-diabetes/alcohol-and-diabetes. Last accessed: May 2022
WebMD. Diabetes at work. Available from: https://www.webmd.com/diabetes/ss/diabetes-at-work. Last accessed May 2022.
Fox CS, Coady S, Sorlie PD, et al. Trends in cardiovascular complications of diabetes. JAMA. 2004;292:2495–2499.
American Diabetes, Association. 6. Glycemic Targets: Standards of Medical Care in Diabetes-2022. Diabetes Care. 2022 Jan 1;45(Suppl 1):S244-S253.

ЧИХРИЙН ШИЖИНТЭЙ АМЬДРАХ НЬ