Go to the page content
diabetes diagnoses illustration 

ШИНЭЭР ОНОШЛОГДСОН

ОНОШЛОГДСОН - ОДОО ЯАХ ВЭ?

Чихрийн шижин шинээр оношлогдоход сандарч, тэвдэж, цочирдох нь хэвийн үзэгдэл юм. 

Чихрийн шижинтэй гэж оношлогдох үед хамгийн  түрүүн нөхцөл байдлыг судлах хэрэгтэй. Та чихрийн шижин хэвшинж 1, хэвшинж 2, жирэмсний чихрийн шижинтэй гэж шинээр оношлогдсон эсвэл таны хүүхэд чихрийн шижинтэй гэж оношлогдсон аль нь байсан та оноштой холбоотой нэмэлт зөвлөмжүүдийг унших хэрэгтэй. 

Чихрийн шижинтэй амьдралын талаар ерөнхий ойголттой болох нь өөрийнхөө болон хүүхдийнхээ нөхцөл байдлыг удирдах эхний чухал алхам юм.

Чихрийн шижингийн шалтгаанууд

Хэрвээ та чихрийн шижинтэй гэж шинээр оношлогдсон бол, энэ нөхцөл байдал юунаас үүдэлтэйг эргэж харах боломж гарч байна гэж хүлээж аваарай. Чихрийн шижингийн нийтлэг шалтгаан байхгүй ч түүнд хүргэдэг олон шалтгаан (зарим нь хамтдаа нөлөөлдөг) байдаг.

Чихрийн шижин хэвшинжийн шалтгаанууд:

  • Генүүд
  • Байгаль, орчны хүчин зүйлүүд
  • Вирус/Бактерийн халдвар
  • Химийн хорт бодисууд (заримдаа хоол хүнсэнд байдаг)

Чихрийн шижин хэвшинж 2-ын шалтгаанууд:

  • Гэр бүлийн түүх
  • Таргалалт
  • Биеийн хөдөлгөөний идэвхигүй байдал
  • Нас ахих
  • Буруу хооллолт
  • Жирэмслэлт

Товчхондоо, чихрийн шижин нь удамзүйн, гэр бүлийн, байгал орчны хүчин зүйлс төдийгүй үндэстэн ястан зэрэг олон зүйлтэй холбоотой байж болно.5,6

Би нэн даруй ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ?

Чихрийн шижингийн аль ч хэлбэр оношлогдсон, танд тус дэм болох зүйлс байна.

  • Нүүрс усны хэрэглээгээ хяна

    Нүүрс ус нь идсэний дараагаар бие махбодид задарч глюкоз болон хувирдаг. Чихрийн шижинтэй хүн цусны глюкозын хэмжээгээ нарийн зохицуулж, аюултай өндөр хэмжээнээс бага байлгах хэрэгтэй. Үүнд хүрэх хамгийн зөв алхам нь нүүрс усны хэрэглээгээ зохицуулах юм.

  • Порц хэмжээг анхаарах

    Гликемийн индекс (ГИ) багатай хоолны дэглэм нь цусны глюкозын түвшинг зохицуулахад тусалдаг бөгөөд идэж байгаа хоолныхоо хэмжээг тооцох нь цусны глюкозыг багасгах маш зөв эхлэл болдог.

  • Биеэ хөдөлгө 

    Цусанд байгаа глюкозыг эсийнхээ дотор оруулахын тулд дасгал хийхийг зөвлөдөг. Таны өдөр тутмын амьдралд тохирох дасгал хөдөлгөөний төлөвлөгөө гаргаж бие бялдрын чийрэгжилтийг аажмаар нэмэгдүүлэхийг хичээгээрэй.⁷

Эм болон инсулин эмчилгээтэй зэрэгцүүлэн дээрх амьдралын хэвмаягийн өөрчлөлт нь чихрийн шижинг удирдахад урт хугацааны туршид ач холбогдлоо өгдөг. Та эерэг өөрчлөлт хийж байгаа эсэхээ баталгаажуулахын тулд эрүүл мэндийн мэргэжилтэнтэйгээ үргэлж зөвлөлдөөрэй.

Цусны сахарын түвшинг шалга

Сахар бага идэж, илүү их дасгал хөдөлгөөн хийж, хоолны хэмжээгээ хянах зэрэг нь бүгд сайн боловч цусны сахараа яаж шалгахаа мэдэхгүй бол ахиц дэвшлээ хянах боломжгүй болно.

Цусны сахарын түвшинг шалгах хэд хэдэн аргууд бий:

Чихрийн шижингийн тусламж, үйлчилгээний баг хэрхэн туслах вэ

Та ганцаараа биш гэдгээ санаарай! Чихрийн шижинг сайн хянахын тулд эрүүл мэндийн тусгай мэргэжлийн баг шаардлагатай бөгөөд багийн гишүүн бүр таныг "хэвийн" амьдруулахад тусална.10 Эрүүл мэндийн ажилтнуудтай холбоогүй байж байгаад мэргэжлийн багтай харилцах нь эхэндээ бага зэрэг түгшүүртэй байж магадгүй.10

Таны чихрийн шижингийн эмчилгээний төлөвлөгөөг гаргахад тусалж чадах найрсаг хүмүүс бол :

  • Өрхийн эмч
  • Дотоод шүүрлийн эмч
  • Хөлний эмч
  • Эм зүйч 
  • Нүдний эмч
  • Сувилагч
  • Хоол зүйч
  • Чихрийн шижингийн сургагч багш

Чихрийн шижингийн тусламж үйлчилгээний багтайгаа тогтмол уулзах нь чихрийн шижинтэй амьдралын бүх талыг зохицуулахад танд туслахаас гадна найдвартай гарт байгаа бодит мэдрэмжийг танд өгдөг.

Чихрийн шижинг удирдахтай холбоотой нийтлэлүүд

KZ25DI00098

Номзүй
  1. Diabetes.co.uk. Diabetes cure. Available from: https://www.diabetes.co.uk/Diabetes-Cure.html. Last accessed: May 2022.
  2. WHO. Diabetes. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes. Last accessed: May 2022.
  3. International Diabetes Federation. IDF Atlas 10th Edition, 2021. Available from: https://diabetesatlas.org/idfawp/resource-files/2021/07/IDF_Atlas_10th_Edition_2021.pdf. Last accessed: May 2022.
  4. NIDDK. Diabetes, Heart disease & Stroke. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-problems/heart-disease-stroke. Last accessed: May 2022.
  5. NIDDK. Type 1 diabetes. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/type-1-diabetes. Last accessed: May 2022.
  6. NIDDK. Risk Factors for Type 2 Diabetes. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/risk-factors-type-2-diabetes. Last accessed: May 2022.
  7. NIDDK. Diabetes Diet, Eating, & Physical Activity. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/diet-eating-physical-activity. Last accessed: May 2022.
  8. Diabetes UK. Checking your blood sugar levels. Available from: https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/managing-your-diabetes/testing Last accessed: May 2022.
  9. Diabetes UK. Flash glucose monitors and continuous glucose monitors. Available from: https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/diabetes-technology/flash-glucose-monitors-and-continuous-glucose-monitors#readings Last accessed: May 2022.
  10. Diabetes.co.uk. Diabetes healthcare team. Available from: https://www.diabetes.co.uk/nhs/diabetes-healthcare-team.html. Last accessed: May 2022.
  11. Mosenzon O, et al. CAPTURE: a multinational, cross-sectional study of cardiovascular disease prevalence in adults with type 2 diabetes across 13 countries. Cardiovasc Diabetol. 2021; 20:154.
  12. Almdal T, Scharling H, Jensen JS, et al. The independent effect of type 2 diabetes mellitus on ischemic heart disease, stroke, and death: a population-based study of 13,000 men and women with 20 years of follow-up. Arch Intern Med. 2004;164:1422–1426
  13. Fox CS, Coady S, Sorlie PD, et al. Trends in cardiovascular complications of diabetes. JAMA. 2004;292:2495–2499.
  14. American Diabetes Association. Blood Sugar and Exercise. Available from: https://www.diabetes.org/healthy-living/fitness/getting-started-safely/blood-glucose-and-exercise. Last accessed: May 2022